Added part of docs

docs/pl/engine/globals.md

@@ -0,0 +1,70 @@
+# Zmienne globalne i wbudowane
+
+Silnik udostępnia kilka kategorii zmiennych i nazw, do których można odwoływać się z dowolnego miejsca w skryptach, niezależnie od ich poziomu w hierarchii kontekstów. Niniejszy rozdział opisuje wbudowane obiekty, zmienne niejawne, specjalne procedury oraz hierarchię widoczności.
+
+## Hierarchia kontekstów
+
+Każdy wczytywany skrypt tworzy kontekst zmiennych. Konteksty są zagnieżdżone: kontekst sceny dziedziczy po kontekście epizodu, ten po kontekście aplikacji, a ten po kontekście globalnym silnika. Wyszukiwanie zmiennej odbywa się od najniższego kontekstu w górę — zmienne z niższych poziomów przesłaniają zmienne o tej samej nazwie z poziomów wyższych, ale zmienne wyższych poziomów są widoczne z poziomów niższych.
+
+## Obiekty wbudowane
+
+Następujące obiekty są tworzone leniwie przez silnik przy pierwszym odwołaniu i są dostępne z dowolnego kontekstu pod stałymi nazwami:
+
+| Nazwa | Typ | Opis |
+|---|---|---|
+| `MOUSE` | [`MOUSE`](../reference/index.md) | Stan myszy (pozycja, kliknięcia). |
+| `KEYBOARD` | [`KEYBOARD`](../reference/index.md) | Stan klawiatury. |
+| `RAND` | [`RAND`](../reference/index.md) | Generator liczb pseudolosowych. Dostępny również pod aliasem `RANDOM`. |
+| `SYSTEM` | [`SYSTEM`](../reference/index.md) | Interfejs do funkcji systemowych (czas, środowisko). |
+
+Wszystkie cztery obiekty są singletonami w kontekście globalnym — odwołanie do nich z dowolnego skryptu trafia do tej samej instancji.
+
+## Obiekty z `Application.def`
+
+Obiekty zdefiniowane w pliku `Application.def` — typu [`APPLICATION`](../reference/index.md), [`EPISODE`](../reference/index.md) oraz [`SCENE`](../reference/index.md) — są ładowane do kontekstu globalnego silnika i widoczne ze wszystkich skryptów gry. Pozostałe typy w tym pliku są ignorowane (zobacz [Punkt startowy](scripts.md#punkt-startowy)).
+
+## Zmienne niejawne
+
+Silnik wstrzykuje do skryptów kilka zmiennych nie deklarowanych jawnie.
+
+### `_I_`
+
+Licznik pętli ustawiany przez instrukcję [`@LOOP`](scripts.md#loop). Jest zmienną typu [`INTEGER`](../reference/INTEGER.md) tworzoną lokalnie w kontekście bieżącej iteracji. Wartość zmienia się automatycznie wraz z postępem pętli.
+
+Wewnątrz pętli `@LOOP` `_I_` może być odczytywana w wyrażeniach arytmetycznych i jako argument metod:
+
+```
+@LOOP({*["ANIMO_"+_I_]^PLAY();}, 0, 10, 1);
+```
+
+Pętla [`@FOR`](scripts.md#for-bloomoo) pozwala podać własną nazwę licznika; w takim przypadku `_I_` nie jest ustawiana.
+
+### `THIS`
+
+Referencja do obiektu, który wyemitował aktualnie obsługiwany sygnał. Dostępna wyłącznie w bloku obsługi sygnału i procedurach z niego wywołanych. Szczegóły jej zachowania opisano w sekcji [Zmienna THIS](scripts.md#zmienna-this).
+
+### `$1`, `$2`, … `$N`
+
+Argumenty procedury lub obsługi sygnału (numeracja od `1`). Dostępne tylko w ciele procedury lub bloku obsługującego sygnał:
+
+```
+PROCEDURA:CODE={NAZWA_ZMIENNEJ^SET($1);}
+```
+
+Powyższa składnia jest opisana również w sekcji [Argumenty procedur](scripts.md#argumenty-procedur).
+
+## Specjalne procedury
+
+Niektóre nazwy procedur mają znaczenie konwencjonalne — silnik wywołuje je automatycznie w określonych momentach cyklu życia.
+
+### `__ONINIT__`
+
+Procedura wywoływana po zakończeniu inicjalizacji wszystkich zmiennych w wczytanym pliku. Zobacz [Inicjalizacja zmiennych](scripts.md#inicjalizacja-zmiennych). Typowe zastosowanie: ustawienie stanu początkowego sceny po tym, jak wszystkie obiekty są już dostępne.
+
+### `__INIT__`
+
+Procedura wywoływana po załadowaniu sceny i wykonaniu inicjalizacji zmiennych — bezpośrednio przed przekazaniem sterowania do logiki gry. Wykorzystywana do ustawiania stanu sceny zależnego od bieżącego epizodu lub aplikacji.
+
+## Konwencja nazewnictwa
+
+Nazwy poprzedzone i zakończone dwoma podkreślnikami (`__NAZWA__`) są zarezerwowane dla silnika oraz dla konwencjonalnych nazw rozpoznawanych globalnie (np. `__KEYB__`, `__INIT__`, `__ONINIT__`). W praktyce skrypty AidemMedia używają tego formatu również dla własnych zmiennych globalnych, których nie chcą przypadkowo przesłonić w kontekstach lokalnych.